De frietmarkt is in beweging. Naast de grote, gevestigde fabrikanten groeit een groep kleinere snij- en voorbakbedrijven door naar een bredere positie in de markt. Steeds meer horecaondernemers kijken naar deze aanbieders als alternatief. Dat deze ontwikkeling inmiddels ook grotere formules bereikt, blijkt uit de keuze van FEBO voor friet van Frites uit Zuyd.

Door Frans van Rooij *

Deze ontwikkeling is op zichzelf niet nieuw. Ook grote spelers in de markt zijn ooit klein begonnen. Farm Frites is daarvan een sprekend voorbeeld. Het bedrijf begon in 1971 als onafhankelijk familiebedrijf, opgericht door de Nederlandse landbouwer Gerrit de Bruijne in Oudenhoorn in Zuid-Holland. Wat begon met passie voor aardappelteelt en het maken van kwaliteitsfriet, startte kleinschalig in een garage. Dat laat zien dat ook nieuwe en kleinere spelers in de markt kunnen doorgroeien tot gevestigde namen.

Meer belangstelling voor de korte keten
Een deel van de belangstelling hangt samen met de korte keten. Producten met een duidelijke herkomst en minder schakels tussen teler, producent en ondernemer spreken veel ondernemers aan. Het verhaal ‘van bron tot bord' of 'van boer tot puntzak’ sluit aan bij een markt waarin herkomst, ambacht en herkenbaarheid aan belang winnen.

Tegelijk is ook het prijsverschil met de grote fabrikanten kleiner geworden. Daardoor wordt de keuze voor ondernemers interessanter. Waar eerder vooral de prijs een doorslaggevende factor kon zijn, spelen nu ook kwaliteit, verhaal, logistiek en positionering een grotere rol.

Het verschil zit vooral in keten en positionering
Tegelijk is het goed om deze ontwikkeling in perspectief te plaatsen. De friet van partijen als Friethoes en Frites uit Zuyd is in de basis gewoon friet van aardappelen, net als die van de grote aardappelverwerkende bedrijven. Het onderscheid zit daarom niet zozeer in een totaal ander product, maar vooral in de keten eromheen: de herkomst, de schaal, de logistiek, de marktbenadering en het verhaal dat ermee wordt verteld.

Juist dat maakt deze ontwikkeling interessant. Ondernemers kijken niet alleen naar de aardappel zelf, maar ook naar alles daaromheen: leveringszekerheid, prijsopbouw, onderscheidend vermogen en de manier waarop een product past binnen de eigen formule.

Marktwerking brengt nieuw evenwicht
Dat is ook zichtbaar in de prijsontwikkeling. Friet van partijen als Friethoes en Frites uit Zuyd ligt inmiddels niet alleen via horecagroothandels in de markt, maar ook voor stevige prijzen in de supermarkt. Zodra producten via extra distributiekanalen worden afgezet, komen er vanzelf weer schakels bij en beweegt de prijs richting een nieuw evenwicht.

Dat is een logisch gevolg van marktwerking. Een korte keten kan in eerste instantie een ander prijsniveau mogelijk maken, maar naarmate volumes groeien en distributie zich verbreedt, ontstaat opnieuw balans in prijs en positionering. Dan gaat het niet meer alleen om de lengte van de keten, maar om de totale propositie.

FEBO onderstreept deze ontwikkeling
Dat deze verschuiving inmiddels ook bij grotere marktpartijen zichtbaar wordt, blijkt uit de stap van FEBO. FEBO presenteert zijn Verse FEBO Frites als friet van aardappelen van Nederlandse bodem en meldt daarbij dat deze friet exclusief voor FEBO wordt geproduceerd door Frites uit Zuyd. Ook geeft FEBO aan dat de distributie met eigen transport naar de vestigingen verloopt.

Die keuze laat zien dat de korte keten niet langer alleen een ontwikkeling aan de randen van de markt is. Ook grotere formules kijken naar andere vormen van samenwerking, herkomst en logistiek.

Relevante ontwikkeling voor ondernemers
Voor ondernemers in de frituurbranche is dit een relevante ontwikkeling. Meer aanbieders betekent meer keuze. En meer keuze betekent dat ondernemers scherper kunnen vergelijken op prijs, kwaliteit, bakresultaat, rendement, leveringszekerheid en onderscheidend vermogen.

Friet blijft voor veel bedrijven het fundament van het assortiment. Juist daarom is het belangrijk om marktontwikkelingen goed te volgen en steeds opnieuw te kijken welke leverancier en welk product het best passen bij de eigen formule en bedrijfsvoering.

Belangrijk om als branche te blijven volgen
Voor ProFri is dit een ontwikkeling die met belangstelling wordt gevolgd. Een gezonde markt vraagt om ruimte voor vernieuwing, maar ook om blijvende aandacht voor kwaliteit, continuïteit en een sterke branche als geheel.

De verschuiving in de frietmarkt laat zien dat die markt volop in ontwikkeling is. Dat biedt kansen voor ondernemers die bewust willen kiezen op basis van prijs, kwaliteit, logistiek en positionering.

* Frans van Rooij was initiatiefnemer van ProFri en jarenlang het gezicht van de vereniging. Hij schrijft op persoonlijke titel en blijft als adviseur betrokken bij de verdere ontwikkeling van ProFri en de branche.