Terwijl een groot aantal horecabedrijven in de Amsterdamse binnenstad moeite heeft het hoofd boven water te houden, staat bij Fabel Friet bijna dagelijks een rij klanten voor de deur. Toch blijkt ook zo’n ongekend succes niet zonder problemen. De populariteit die sociale media brachten, zorgt inmiddels voor een juridisch gevecht over overlast, leefbaarheid en de vraag hoeveel druk één horecazaak op zijn omgeving mag leggen.

De tegenstelling kan bijna niet groter. De Telegraaf bericht deze week dat volgens bronnen uit horeca, makelaardij en ondernemersorganisaties nog nooit zoveel horecazaken in de Amsterdamse binnenstad te koop stonden. Volgens makelaars is het aanbod groot en hebben verschillende ondernemers het financieel zwaar.

Een paar straten verderop speelt een totaal ander probleem. Daar heeft Fabel Friet niet te weinig, maar juist heel veel klanten.

Van TikTok-hit naar toeristische trekpleister

Fabel Friet in de Runstraat werd vanaf 2022 door filmpjes op TikTok internationaal bekend. Sindsdien weten grote aantallen toeristen de kleine frietzaak in de Amsterdamse Negen Straatjes te vinden. Regelmatig staat er een lange rij voor de deur.

Voor veel horecaondernemers klinkt dat waarschijnlijk als een luxeprobleem. Klanten die uit zichzelf aansluiten en soms speciaal voor jouw product naar Amsterdam komen: ondernemers proberen jarenlang zo'n positie op te bouwen.

Maar de locatie verandert niet mee wanneer de populariteit plotseling explodeert.

De zaak is klein en veel klanten eten hun friet buiten op. Buurtbewoners zeggen daardoor al langere tijd overlast te ervaren van wachtrijen, afval en mensen die op straat en voor woningen eten. Zij zijn daarom naar de bestuursrechter gestapt. De procedure richt zich overigens tegen de gemeente en de verleende exploitatievergunning en niet rechtstreeks tegen de ondernemers van Fabel Friet.

Ondernemers nemen vergaande maatregelen

Het beeld dat een succesvolle ondernemer de drukte maar gewoon laat ontstaan, doet Fabel Friet tekort. De ondernemers hebben verschillende maatregelen genomen om de gevolgen van de populariteit te beperken.

Zo worden crowdmanagers ingezet om de rij in goede banen te leiden en te voorkomen dat klanten voor woningen gaan zitten of eten. Volgens de ondernemers wordt de straat vier keer per dag schoongemaakt. Er werd zelfs enige tijd meerdere keren per week een valk ingezet om meeuwen weg te houden. Daarnaast zijn op andere locaties nieuwe zaken geopend, waardoor volgens Fabel Friet de drukte in de Runstraat inmiddels met 23 procent is afgenomen.

Toch vinden omwonenden dat onvoldoende. Zij vrezen onder meer voor verkeersonveilige situaties rond de wachtrij en vinden dat het woon- en leefklimaat te zwaar wordt belast.

Daarmee ontstaat een lastige discussie. Want hoeveel kan van een ondernemer worden verlangd wanneer zijn product zó populair wordt dat de openbare ruimte de klantenstroom nauwelijks meer aankan?

Wanneer succes tegen je gaat werken

Juist daarin is de kwestie rond Fabel Friet interessant voor andere ondernemers.

Ondernemen draait normaal gesproken om het aantrekken van klanten. Een goed product, onderscheidend concept, gastvrijheid en zichtbaarheid moeten ervoor zorgen dat consumenten voor jouw bedrijf kiezen. Sociale media hebben daar een nieuwe dimensie aan toegevoegd. Een filmpje dat viraal gaat kan een relatief kleine zaak in korte tijd veranderen in een bestemming voor bezoekers uit de hele wereld.

Maar de capaciteit van het pand, de stoep en de straat groeit niet automatisch mee.

Daardoor wordt bij extreem succesvolle locaties niet alleen de productiecapaciteit een aandachtspunt, maar ook de draagkracht van de omgeving. Waar wachten klanten? Waar eten ze hun aankoop op? Waar belandt de verpakking? Hoe blijven woningen en andere winkels bereikbaar? En wie is verantwoordelijk voor gedrag van klanten nadat zij de zaak hebben verlaten?

Dat zijn vragen die steeds vaker onderdeel worden van de bedrijfsvoering.

Gemeente zoekt eveneens naar balans

Ook de gemeente Amsterdam erkent die ingewikkelde afweging. Tijdens de rechtszaak stelde een vertegenwoordiger van de burgemeester dat de grote aantallen klanten een enorme druk op de buurt leggen, maar werd tegelijkertijd de vraag opgeworpen hoe met zo'n succesvolle onderneming moet worden omgegaan. Aan de nieuwste vergunning zijn inmiddels aanvullende voorschriften verbonden.

Dat past in een bredere ontwikkeling. Amsterdam heeft nieuw horecabeleid vastgesteld waarin nadrukkelijk wordt gezocht naar een evenwicht tussen horeca, bezoekers en bewoners. De nieuwe regels gaan op 14 oktober 2026 in. Voor veel bestaande bedrijven geldt een overgangsperiode. De gemeente noemt de drukte in de stad en klachten uit buurten expliciet als redenen voor het aangepaste beleid.

Over de oude exploitatievergunning van Fabel Friet moet de bestuursrechter nog uitspraak doen. Volgens AT5 wordt die binnen maximaal zes weken verwacht. De nieuwe vergunning is onderwerp van een afzonderlijke bezwaarprocedure.

Een opmerkelijke tweedeling

Zo laat Amsterdam momenteel twee uitersten van dezelfde horecamarkt zien.

Aan de ene kant ondernemers die worden geconfronteerd met hoge kosten, teruglopende marges of onvoldoende rendement en hun bedrijf te koop zetten. Aan de andere kant staat een onderneming waarvoor de toeloop zó groot is dat het succes zelf nieuwe kosten, verplichtingen en juridische problemen met zich meebrengt.

Voor de frituurbranche zit daar een belangrijke les in. Een volle zaak en een lange rij blijven iets om trots op te zijn. Maar zeker op drukke binnenstedelijke locaties wordt goed ondernemerschap breder dan wat er achter de toonbank gebeurt.

Succes moet uiteindelijk niet alleen binnen je eigen vier muren georganiseerd kunnen worden. Het moet ook passen in de omgeving waarin je onderneemt.