Belgisch onderzoek naar paardenvlees in frituursnacks zorgt opnieuw voor media-aandacht. Ook Nederlandse ondernemers kunnen hierover vragen krijgen. Voor ProFri blijft het uitgangspunt helder: met paardenvlees als voedingsmiddel hoeft, net als met rund, varken en kip, niets mis te zijn. De ondernemer bepaalt zijn assortiment, met respect voor zijn klanten. Goede productkennis en eerlijke informatie horen daarbij.

Door Kenniscentrum ProFri

De Belgische dierenrechtenorganisatie GAIA liet in augustus 123 snacks uit 25 frituren onderzoeken. Volgens de organisatie bevatte 27 procent van de onderzochte snacks paarden-DNA. Bij 76 procent van de bezochte frituren ging het om minstens één product. GAIA gebruikt de bevindingen voor haar campagne om paardachtigen uit de voedselketen te halen.

Wat zegt het onderzoek werkelijk?

De resultaten vragen om een zorgvuldige uitleg. Zo vermeldt Het Nieuwsblad in een correctie dat het aanvankelijk schreef over paardenvlees in snacks van driekwart van de Belgische frituren. Dat moest zijn: driekwart van de onderzochte frituren. Bovendien ging het daar om minstens één positief geteste snack, niet om driekwart van het assortiment.

Dat verschil is wezenlijk. Zonder voldoende inzicht in de selectie van zaken en producten en de representativiteit van de steekproef kunnen de percentages niet worden doorgetrokken naar de hele branche. De openbare nieuwstoelichting van GAIA biedt daarvoor onvoldoende onderbouwing.

Daar staat tegenover dat een beperkte steekproef evenmin bewijst dat paardenvlees weinig voorkomt. Snacks waarin het wordt verwerkt, zijn gewoon verkrijgbaar voor de Nederlandse horeca. Een breder, representatief onderzoek zou kunnen aantonen dat deze op veel plaatsen worden verkocht. Hoe groot die verspreiding daadwerkelijk is, weten we nu niet.

Niet alleen in frikandellen en kroketten

Paardenvlees staat bijvoorbeeld in de productinformatie van verschillende vleeskroketten en vleesbitterballen van Ad van Geloven. Ook de Best Bite-frikandel, Best Ball-gehaktbal en Jusbal van Vanreusel bevatten volgens hun productspecificaties paardenvlees. Een berenhap die met zo’n gehaktbal wordt samengesteld, bevat dat eveneens.

Het gaat dus om meerdere soorten snacks en verschillende fabrikanten. Tegelijk biedt alleen een merknaam onvoldoende houvast: de samenstelling verschilt per product en kan veranderen.

Ook online informatie is niet altijd eenduidig. De gecontroleerde producentenspecificatie van de Mexicano Classic vermeldt bijvoorbeeld geen paardenvlees, terwijl sommige groothandels het nog wel noemen. Dat vraagt om opheldering bij de leverancier, voordat een ondernemer daarover uitspraken doet.

Paardenvlees is op zichzelf geen misstand

Voor ProFri is de aanwezigheid van paardenvlees geen reden om een snack af te wijzen. Net als andere vleessoorten kan het een geschikte grondstof zijn. Het vlees moet geschikt zijn voor menselijke consumptie, aan de geldende eisen voldoen en correct worden gedeclareerd. Herkomst, voedselveiligheid en dierenwelzijn verdienen bij iedere vleessoort aandacht.

De vondst van paarden-DNA bewijst op zichzelf geen fraude, onveilig voedsel of bewuste misleiding door een frituurondernemer. Eventuele misstanden in de keten moeten serieus worden onderzocht, maar mogen niet zonder bewijs worden verbonden aan iedere snack waarin paardenvlees zit.

GAIA voert vanuit haar eigen doelstelling campagne tegen het gebruik van paardenvlees. Dat maakt haar bevindingen niet automatisch onjuist. Het vraagt van media wel om onderzoeksresultaten, interpretaties en campagneboodschappen van elkaar te onderscheiden. Onzorgvuldige veralgemenisering kan de frituurbranche onterecht in een negatief daglicht plaatsen.

De klant ziet de doos niet

Voor de consument blijft de samenstelling van snacks vaak buiten beeld. In de vitrine ligt een ‘frikandel’, ‘vleeskroket’ of ‘gehaktbal’. Op bestelschermen en bestelsites staat dezelfde algemene naam, meestal met een foto. De verpakking met ingrediënteninformatie ziet de klant doorgaans niet.

Bij onverpakte snacks is een volledige ingrediëntenlijst meestal niet verplicht. Wel gelden eisen voor onder meer de benaming en allergeneninformatie en mag de presentatie niet misleidend zijn. Een correcte ingrediëntenvermelding door de fabrikant betekent dus nog niet dat de klant weet welke vleessoorten zijn verwerkt.

Daar ligt een verantwoordelijkheid voor de ondernemer. Wie een vraag krijgt over paardenvlees, moet een betrouwbaar antwoord kunnen geven.

De ondernemer kiest, de klant ook

Iedere ondernemer bepaalt zelf welke producten bij zijn zaak passen. Hij kan snacks met paardenvlees blijven aanbieden of besluiten deze te vervangen, bijvoorbeeld vanwege zijn eigen overtuiging, maatschappelijke ontwikkelingen of voorkeuren van klanten. ProFri schrijft daarin geen richting voor.

Respect voor de klant betekent dat deze op basis van juiste informatie een eigen keuze kan maken. Wie geen paardenvlees wil eten, moet daarop kunnen vertrouwen. Wie als ondernemer belooft uitsluitend snacks zonder paardenvlees te verkopen, moet dat voor het volledige assortiment kunnen waarmaken.

Productkennis hoort bij vakmanschap

ProFri vroeg in 2017 en 2019 al aandacht voor het kennen van ingrediënten en de herkomst van snacks. Die oproep blijft actueel.

Controleer de verpakking en actuele productspecificaties van de producten die je daadwerkelijk ontvangt. Leg vast welke vleessoorten erin zitten en bespreek dit met je medewerkers. Neem ook bitterballen, gehaktstaven en zelf samengestelde snacks mee. Herhaal die controle bij een ander merk, een vervangend product of een gewijzigde receptuur.

Doe dat vooraf, zodat een klantvraag niet voor het eerst aanleiding is om de doos te bekijken. Bij twijfel blijft controleren uiteraard beter dan gokken. Zorg bovendien dat de omschrijvingen in je vitrine, op je menukaart en in je digitale bestelomgeving kloppen.

Ook fabrikanten en groothandels hebben hierin een verantwoordelijkheid: zorg voor actuele, eenduidige productinformatie en communiceer duidelijk over wijzigingen.

ProFri staat voor bewuste assortimentskeuzes, eerlijke informatie aan klanten en zorgvuldige berichtgeving over de branche. Weten wat je verkoopt is daarvoor de basis.

Afbeelding ter illustratie gegeneerd met behulp van ChatGPT